Chế độ hưu trí là một trong những chính sách an sinh xã hội quan trọng, đảm bảo cuộc sống ổn định cho người lao động khi đến tuổi nghỉ hưu. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ chế độ này là gì, điều kiện để được hưởng ra sao. Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp 05 điều quan trọng nhất mà người lao động cần nắm rõ để chủ động hơn trong kế hoạch tài chính và quyền lợi khi về già.
Chế độ hưu trí là gì?
Chế độ hưu trí (gọi tắt là hưu trí) là một chính sách an sinh xã hội quan trọng, áp dụng đối với những người lao động đã đến độ tuổi nghỉ hưu theo quy định của pháp luật. Đây là nguồn hỗ trợ tài chính định kỳ giúp người lao động duy trì cuộc sống ổn định sau khi kết thúc quá trình làm việc, đồng thời có điều kiện chăm lo cho sức khỏe và sinh hoạt cá nhân. Khi tham gia bảo hiểm xã hội đầy đủ, người lao động sẽ được hưởng chế độ hưu trí như một quyền lợi chính đáng và lâu dài.
Đối tượng được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 1/7/2025
Theo quy định tại Điều 21, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, người lao động sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội nếu đáp ứng được một trong các điều kiện sau:
Trường hợp 1: Người lao động là công dân Việt Nam có đủ các điều kiện sau:
- Từ đủ 75 tuổi trở lên.
- Không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ;
- Có văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Trường hợp 2: Công dân Việt Nam từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đáp ứng đủ điều kiện quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Điều kiện hưởng lương hưu
Theo quy định tại Điều 64 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025), người lao động làm việc trong điều kiện bình thường sẽ được nhận lương hưu nếu đáp ứng hai điều kiện: đủ tuổi nghỉ hưu theo Bộ luật Lao động và có ít nhất 15 năm tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Như vậy, kể từ ngày 1/7/2025, người lao động thuộc diện làm việc trong môi trường bình thường đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí khi đáp ứng đủ hai tiêu chí:
- Đã đóng bảo hiểm xã hội được ít nhất 15 năm.
- Nam đủ 61 tuổi 3 tháng, nữ đủ 56 tuổi 8 tháng.
Thời gian đóng BHXH làm điều kiện hưởng lương hưu hiện nay đã được rút ngắn 5 năm so với quy định trước đó.
Cách tính lương hưu hàng tháng của người lao động
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định mức lương hưu hằng tháng của đối tượng đủ điều kiện quy định được tính như sau:
- Với lao động nữ, tỷ lệ lương hưu khởi điểm là 45% mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm xã hội tương ứng với 15 năm đóng. Sau mỗi năm đóng thêm, được cộng thêm 2%, mức tối đa không vượt quá 75%.
- Với lao động nam, tỷ lệ 45% áp dụng với 20 năm đóng bảo hiểm xã hội. Từ năm thứ 21 trở đi, mỗi năm đóng thêm cũng được cộng 2%, mức tối đa là 75%.
Trường hợp lao động nam có từ 15 đến dưới 20 năm đóng BHXH, tỷ lệ lương hưu khởi điểm là 40%, và mỗi năm đóng thêm được cộng thêm 1%.
Sau đây là ví dụ thực tế về cách tính lương hưu dễ hiểu nhất:
Bà Nguyễn Thị A làm việc trong điều kiện bình thường, đến tháng 11/2025 nghỉ việc hưởng chế độ hưu trí. Tại thời điểm nghỉ hưu, bà A 56 tuổi 4 tháng và có 27 năm 6 tháng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Cách tính tỷ lệ lương hưu như sau:
- Vì bà C là lao động nữ, theo quy định, 15 năm đầu đóng bảo hiểm xã hội được tính 45%.
- Thời gian đóng vượt quá 15 năm là: 27 năm 6 tháng – 15 năm = 12 năm 6 tháng
Tính thêm:
▪️ 12 năm x 2% = 24%
▪️ 6 tháng = 0,5 năm x 2% = 1%
Tổng cộng: 45% + 24% + 1% = 70%
Tính giảm trừ do nghỉ hưu trước tuổi:
- Tuổi nghỉ hưu của nữ trong năm 2025 là 56 tuổi 8 tháng => Bà C nghỉ hưu khi thiếu 4 tháng so với tuổi quy định.
- Mỗi năm nghỉ trước tuổi bị giảm 2%, mỗi tháng nghỉ trước giảm 1/12 của 2%
=> 4 tháng x (2% / 12) = 0,67%
=> Tỷ lệ hưởng sau khi giảm trừ: 70% – 0,67% = 69,33%
=> Kết luận: Bà C sẽ được hưởng lương hưu hàng tháng với tỷ lệ khoảng 69,33% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Trường hợp có thời gian đóng vượt quá 30 năm, bà còn được hưởng trợ cấp một lần theo quy định hiện hành.
Thủ tục và hồ sơ hưởng chế độ hưu trí
Hồ sơ hưởng chế độ hưu trí
Hồ sơ hưởng lương hưu đối với người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm: Sổ bảo hiểm xã hội; Quyết định nghỉ việc hưởng chế độ hưu trí hoặc văn bản chấm dứt hợp đồng lao động hưởng chế độ hưu trí;
Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa đối với người nghỉ hưu đối với người nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động hoặc giấy chứng nhận bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp đối với trường hợp người lao động bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp.
Thủ tục hưởng chế độ hưu trí
- Người lao động đang tham gia BHXH bắt buộc sẽ nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động.
- Người lao động đóng BHXH tự nguyện tự nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH tại nơi cư trú.
Trong vòng 30 ngày, trước thời điểm người lao động được hưởng lương hưu, người sử dụng lao động nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH. Hình thức nộp hồ sơ có thể nộp trực tiếp, qua bưu điện hoặc giao dịch điện tử. Sau đó, tối đa 12 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH trả kết quả.
Trên đây là 05 điều người tham gia bảo hiểm xã hội cần biết về chế độ hưu trí. Việc hiểu rõ các quy định, điều kiện, cách tính lương hưu và những quyền lợi liên quan sẽ giúp người tham gia chủ động hơn trong việc đóng bảo hiểm xã hội cũng như lập kế hoạch nghỉ hưu hợp lý.
Xem thêm bài viết cùng chủ đề
- Chế độ hưu trí là gì? 05 điều người tham gia cần biết
- Thủ tục khám chữa bệnh BHYT trong trường hợp cấp cứu mới nhất
- Mẫu bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo Quyết định 697/QĐ-BYT
- Vừa làm công ty vừa làm chủ hộ kinh doanh đóng BHXH như thế nào?
- Bảo hiểm xã hội phường Nghĩa Đô: Địa chỉ, liên hệ và những lưu ý quan trọng
- Thanh tra bảo hiểm xã hội: Quy trình, lý do và cách doanh nghiệp chuẩn bị
