Vừa làm công ty vừa làm chủ hộ kinh doanh đóng BHXH như thế nào?

Bạn đang đi làm tại công ty theo hợp đồng lao động nhưng đồng thời cũng đứng tên làm chủ một hộ kinh doanh? Bạn băn khoăn không biết mình phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) như thế nào? Phải đóng 2 nơi hay chỉ cần 1 nơi? Bài viết này sẽ cập nhật những quy định mới nhất theo quy định để bạn nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.

1. Chủ hộ kinh doanh có phải tham gia BHXH bắt buộc không?

Chủ hộ kinh doanh phải đóng BHXH bắt buộc

Trước đây, chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc. Tuy nhiên, từ ngày 01/07/2025: Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh sẽ thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

Điều này giúp chủ hộ được hưởng đầy đủ các chế độ như: Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất.

Đối với BHXH tự nguyện của chủ hộ kinh doanh

Nếu hiện tại bạn thuộc trường hợp hộ kinh doanh không phải đăng ký kinh doanh, bạn có thể tham gia BHXH tự nguyện:

Mức đóng: Bạn được tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng (thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở).

Chế độ hưởng: Chỉ bao gồm 2 chế độ là Hưu trí và Tử tuất. Bạn sẽ không có chế độ thai sản hay ốm đau như loại hình bắt buộc.

Quy định đóng BHXH khi vừa làm chủ hộ kinh doanh, vừa đi làm công ty.

2. Trường hợp vừa làm công ty vừa làm chủ hộ kinh doanh đóng BHXH thế nào?

Vừa làm chủ hộ kinh doanh, vừa là công nhân, nhân viên công ty thì đóng BHXH theo diện nào là thắc mắc mà nhiều người quan tâm. Theo Khoản 2 và Điểm a, Khoản 3, Điều 3, Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật BHXH 2024, nguyên tắc đóng BHXH được quy định như sau:

“Nếu một người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khác nhau, thì sẽ đóng BHXH theo đối tượng được xác định trước theo thứ tự của pháp luật.”

Cách xác định cụ thể xem thuộc diện đóng BHXH nào:

Ưu tiên đóng tại công ty: Người lao động làm việc theo Hợp đồng lao động (từ đủ 1 tháng trở lên) là nhóm đối tượng được ưu tiên xác định trước.
Không phải đóng 2 lần: Khi bạn đã tham gia BHXH bắt buộc tại công ty nơi mình làm việc, bạn KHÔNG phải đóng thêm BHXH bắt buộc với tư cách là chủ hộ kinh doanh nữa.

Ưu tiên đóng BHXH bắt buộc với chủ hộ kinh doanh

Ví dụ thực tế: Anh A đang làm nhân viên văn phòng tại Công ty X, đóng BHXH dựa trên mức lương hợp đồng. Buổi tối và cuối tuần, anh A quản lý một quán cà phê nhỏ do mình làm chủ (có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh). Trong trường hợp này, anh A chỉ cần đóng BHXH tại Công ty X. Cơ quan BHXH sẽ ghi nhận quá trình tham gia của anh tại công ty để tính các chế độ sau này.

Lưu ý khi chủ hộ kinh doanh nghỉ việc ở công ty:

Nếu bạn nghỉ việc ở công ty: Ngay khi chấm dứt hợp đồng lao động tại công ty, nếu bạn vẫn duy trì hộ kinh doanh (có đăng ký kinh doanh), bạn sẽ phải chuyển sang đóng BHXH bắt buộc dưới tư cách là Chủ hộ kinh doanh.

Mức đóng nếu chỉ đóng với vai trò chủ hộ: Nếu bạn không đi làm công ty, mức đóng BHXH bắt buộc của chủ hộ sẽ dựa trên mức thu nhập do bạn tự lựa chọn (tối thiểu bằng mức tham chiếu và tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu).

Đọc thêm: Công ty không đóng bảo hiểm xã hội, người lao động nên làm gì?

3. Lợi ích của BHXH với chủ hộ kinh doanh

Quy định này mang lại sự linh hoạt và đảm bảo quyền lợi tối đa cho người lao động:

Tiết kiệm chi phí: Bạn không bị buộc phải trích thêm một khoản thu nhập từ hộ kinh doanh để đóng bảo hiểm trùng lặp.
Đảm bảo quyền lợi: Mặc dù không đóng ở vai trò chủ hộ, nhưng vì bạn đã đóng tại công ty, bạn vẫn được hưởng đầy đủ các chế độ an sinh xã hội cao nhất (đặc biệt là chế độ Thai sản và Ốm đau mà BHXH tự nguyện không có).
Thủ tục đơn giản: Bạn chỉ cần thực hiện thủ tục qua công ty như một nhân viên bình thường.

Những lưu ý khác cho người lao động kinh doanh riêng làm chủ hộ kinh doanh.

4. Các lưu ý cho chủ hộ kinh doanh khi tham gia BHXH

Khi chủ hộ kinh doanh thuộc diện đóng BHXH bắt buộc (theo Luật BHXH 2024), quy trình và các quy định về mức đóng, phương thức đóng sẽ được thực hiện như sau:

4.1. Mức đóng BHXH hàng tháng

Khác với người lao động có tiền lương cố định, chủ hộ kinh doanh được chủ động hơn trong việc lựa chọn căn cứ đóng nhưng phải nằm trong khung quy định:

Tỷ lệ đóng: Tổng cộng 25% (22% vào quỹ hưu trí và tử tuất; 3% quỹ ốm đau, thai sản).
Căn cứ đóng: Chủ hộ tự lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
- Mức thấp nhất: Bằng mức tham chiếu (tương đương mức lương cơ sở là 2.340.000 đồng/tháng = 585.000đ).
- Mức cao nhất: Bằng 20 lần mức tham chiếu.

Lưu ý: Việc chọn mức đóng cao hơn sẽ giúp bạn nhận được lương hưu cao hơn trong tương lai.

4.2. Phương thức đóng linh hoạt

Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc sắp xếp dòng vốn kinh doanh, chủ hộ có thể lựa chọn một trong các phương thức đóng sau:

Đóng định kỳ hàng tháng.
Đóng 3 tháng một lần.
Đóng 6 tháng một lần.
Đóng 12 tháng (1 năm) một lần.

Việc nộp tiền có thể thực hiện trực tiếp tại cơ quan BHXH, qua các hệ thống ngân hàng liên kết hoặc các điểm thu được ủy quyền.

4.3. Thời gian đóng bảo hiểm

Để đảm bảo quyền lợi không bị gián đoạn, chủ hộ cần lưu ý mốc thời gian:

Đóng hàng tháng: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng.
Đóng theo chu kỳ (3, 6, 12 tháng): Chậm nhất là ngày cuối cùng của kỳ đóng đó.

4.4. Thủ tục đăng ký lần đầu

Để bắt đầu tham gia, chủ hộ kinh doanh cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm:

Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS).
Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh.
Căn cước công dân (để đối soát thông tin trên hệ thống dữ liệu dân cư).

Việc vừa đi làm công ty vừa làm chủ hộ kinh doanh không khiến công dân phải gánh thêm áp lực đóng BHXH hai lần. Chủ hộ kinh doanh có thể yên tâm phát triển kinh tế mà vẫn được bảo vệ bởi lưới an sinh xã hội. Nếu bạn có thắc mắc về mức đóng cụ thể hoặc cách làm hồ sơ, hãy liên hệ với cơ quan BHXH địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất.

Tác giả: Dương Nguyễn

Xem thêm bài viết cùng chủ đề