Khi chấm dứt hợp đồng lao động, người lao động đôi khi bỏ qua các quyền lợi quan trọng liên quan đến Bảo hiểm xã hội (BHXH) và các khoản trợ cấp đi kèm. Trên thực tế, nếu nắm rõ quy định, bạn có thể nhận được nhiều khoản hỗ trợ tài chính đáng kể trong giai đoạn chuyển việc hay thất nghiệp từ chính sách Bảo hiểm xã hội.
Bài viết dưới đây sẽ hệ thống đầy đủ 4 nhóm quyền lợi BHXH của người lao động khi nghỉ việc, giúp bạn không bỏ sót bất kỳ quyền lợi nào theo quy định pháp luật hiện hành.
Bạn có biết: Sau nghỉ việc bao lâu thì làm bảo hiểm thất nghiệp?
1. Trợ cấp thất nghiệp cho người lao động khi nghỉ việc
Trợ cấp thất nghiệp là khoản hỗ trợ từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp nhằm giúp người lao động ổn định cuộc sống trong thời gian chưa tìm được việc làm mới.
1.1 Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp
Người lao động được hưởng khi đáp ứng đủ các điều kiện sau:
- Đã đóng Bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi nghỉ việc;
- Đã nộp hồ sơ tại Trung tâm dịch vụ việc làm trong 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động;
- Chưa tìm được việc làm sau khi nộp hồ sơ.
1.2 Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp
Mức hưởng = 60% x Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH (của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ).
Mức hưởng hàng tháng được tính bằng 60% mức lương bình quân đóng BHTN của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc.
Tuy nhiên, giới hạn của khoản trợ cấp này là 5 lần mức lương tháng tối thiểu tháng theo vùng được Chính phủ quy định tại từng thời kỳ.
1.3 Quyền lợi kèm theo
- Được cấp thẻ BHYT miễn phí trong thời gian hưởng trợ cấp;
- Được hỗ trợ tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí.
Đây là quyền lợi có giá trị thực tế cao nhất, vì vậy người lao động cần đặc biệt lưu ý thời hạn 03 tháng nộp hồ sơ để tránh mất quyền lợi.
2. Trợ cấp thôi việc của người lao động khi nghỉ việc
Bên cạnh trợ cấp thất nghiệp, người lao động còn có thể nhận trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc trực tiếp từ doanh nghiệp trong vòng 14 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động nếu đáp ứng đủ điều kiện.
2.1 Điều kiện hưởng
- Làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên;
- Chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp.
2.2 Mức hưởng
- Mỗi năm làm việc được trợ cấp 1/2 tháng tiền lương.
2.3 Thời gian tính trợ cấp
Thời gian hưởng trợ cấp thôi việc được xác định theo công thức:
Tổng thời gian làm việc thực tế – (Trừ đi) thời gian đã tham gia BHTN – (Trừ đi) thời gian đã được chi trả trợ cấp trước đó (nếu có).
Trong đa số trường hợp, thời gian đã đóng BHTN sẽ không được tính vào trợ cấp thôi việc. Điều này khiến nhiều người lao động nhầm tưởng rằng mình được nhận nhiều hơn thực tế.
Do đó, bạn cần kiểm tra kỹ quá trình đóng bảo hiểm để xác định chính xác quyền lợi của mình.
3. Rút bảo hiểm xã hội một lần
Sau khi nghỉ việc, nếu không tiếp tục tham gia BHXH, người lao động có thể lựa chọn nhận BHXH một lần.
3.1 Điều kiện hưởng
- Sau 12 tháng kể từ khi nghỉ việc mà không tiếp tục đóng BHXH
- Có yêu cầu nhận BHXH một lần
Một số trường hợp đặc biệt có thể nhận ngay:
- Ra nước ngoài định cư
- Mắc bệnh hiểm nghèo
3.2 Mức hưởng BHXH một lần
- 1,5 Tháng mức bình quân tiền lương cho mỗi năm đóng trước 2014.
- 2 Tháng mức bình quân tiền lương cho mỗi năm đóng từ 2014 trở đi.
3.3 Phân tích chuyên sâu
Việc nhận BHXH một lần giúp bạn có ngay một khoản tiền, tuy nhiên:
- Bạn sẽ mất quyền hưởng lương hưu lâu dài.
- Không còn BHYT miễn phí khi về già.
Với góc độ tài chính dài hạn, đây là quyết định cần cân nhắc kỹ, đặc biệt với người đã đóng BHXH nhiều năm.
4. Các quyền lợi về hồ sơ và thanh toán khi nghỉ việc
Ngoài các khoản trợ cấp, người lao động còn có nhiều quyền lợi quan trọng liên quan đến thủ tục và thanh toán.
4.1 Chốt sổ BHXH
Doanh nghiệp có trách nhiệm:
- Xác nhận quá trình đóng BHXH, BHTN
- Trả lại sổ BHXH và giấy tờ liên quan cho người lao động
Đây là giấy tờ bắt buộc để làm hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp hoặc các chế độ khác.
4.2 Thanh toán tiền lương và quyền lợi
Trong thời hạn 14 – 30 ngày, doanh nghiệp phải thanh toán đầy đủ:
- Tiền lương còn lại
- Tiền thưởng (nếu có)
- Tiền phép năm chưa nghỉ
4.3. Thanh toán phép năm chưa sử dụng
Nếu chưa nghỉ hết số ngày phép năm, người lao động được:
- Thanh toán bằng tiền cho những ngày chưa nghỉ
Đây là quyền lợi thường bị bỏ sót, đặc biệt với nhân sự nghỉ việc gấp.
5. Những việc người lao động cần làm ngay khi nghỉ việc
Để đảm bảo không mất quyền lợi, người lao động nên thực hiện đầy đủ các bước sau:
- Nhận lại sổ BHXH đã chốt.
- Nhận Quyết định nghỉ việc (bản chính).
- Nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong vòng 03 tháng.
- Kiểm tra và yêu cầu thanh toán phép năm còn dư.
- Đối chiếu lại toàn bộ quá trình đóng BHXH.
Khi nghỉ việc, người lao động không chỉ dừng lại ở việc kết thúc hợp đồng mà còn liên quan đến hàng loạt quyền lợi quan trọng. Có 4 nhóm quyền lợi chính cần đặc biệt lưu ý gồm: trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp thôi việc, BHXH một lần và các quyền lợi về hồ sơ, thanh toán. Việc hiểu rõ điều kiện, mức hưởng và thời hạn thực hiện sẽ giúp bạn tối ưu quyền lợi tài chính và tránh những sai sót không đáng có.
Dương Nguyễn
Bài viết liên quan:
